Strona WWWStrona WWW

Godło

Śladami przeszłości - zabytki

                            
DZIEJE KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO w NIWNICACH
(Bartnikach)

        Kościół p.w. Św. Jadwigi jest obecnie najstarszym zabytkiem we wsi. Jego historia sięga pierwszej ćwierci XIII wieku. Został zbudowany, jako późnoromański, jedno-nawowy i murowany z kamienia łamanego wzmocnionego ciosami. Jednak w wyniku pożaru z  1515 r., w 1520 r. świątynię przebudowano w duchu późnego gotyku. Mimo kilkuletnich prac nadal pozostał budowlą jednonawową, choć z wyraźną dominacją elementów późnogotyckich. z tego okresu zachował się mały tryptyk, sakramentarium i niektóre portale. Kościół posiadał także niewielką wieżyczkę na szczycie dachu, w której wisiał średniowieczny dzwon z inskrypcją. Po przejęciu świątyni w 1534 r. przez protestantów, w  1551 r. miała miejsce kolejna przebudowa. Świadczy o tym napis fundacyjny umieszczony ponad północnym wejściem. Efektem prac była wymiana niektórych portali na renesansowe oraz dobudowanie od strony północnej pomocniczych pomieszczeń. Jednak nadal kościół pozostał z kwadratowym prezbiterium i półkolistą absydą przesklepioną konchą. z okresu odrodzenia zachowało się na murach świątyni wiele ozdobnych płyt nagrobnych właścicieli wsi von Salza. Po zwrocie kościoła katolikom w 1654 r., niewielki remont przeprowadzono po nacisku Rady Miejskiej Lwówka na przełomie XVII i XVIII w. Spowodował on wymianę większości wyposażenia na barokowe. Do dziś z tego okresu pochodzi ołtarz i ambona. Kolejne prace przeprowadzono w XIX w. oraz po wojnie w latach 1963-1964. Uszkodzenia świątyni wynikały z kilkudniowych walk Rosjan z Niemcami w lutym 1945 r. Dziś stary kościół funkcjonuje nadal.

 
                        DZIEJE KOMPLEKSU KLASZTORNEGO w NIWNICACH (Nowym Lądzie)
    Szymonki powstały na końcu dawnej alei z pałacu na grzbiet Twardzieli. w  1700 r. hrabia Christian Wenzel von Nostitz postanowił ufundować kościółek pielgrzymkowy, ukończony w 1703 r. Barokowa i bezwieżowa świątynia służyła jako miejsce odpustowe dla upamiętnienia stulecia pierwszej pieszej pielgrzymki do Jerozolimy, którą odbył jego przodek. Odpusty odbywały się tu w dwie niedziele przed i po wielkanocy. Obok świątyni postawiono dwukondygnacyjny budynek klasztorny, zwany Domem Szymona. Nieopodal zbudowano wielką i końcową stację z rzeźbionym wizerunkiem Ostatniej Wieczerzy. Dodatkowo w pobliżu ustawiono cztery kapliczki Kalwaryjne, wchodzące w skład 12 stacji Drogi Krzyżowej. W 1 poł. XIX w. właścicielka Niwnic, hrabina von Nassau założyła tu żeński klasztor. Zakonnice prowadziły sanatorium (dom opieki) dla chorych i biednych. Kompleks cieszył się ogromną popularnością i corocznie odwiedzały go tysiące ludzi. Ponieważ w lutym 1945 r. został uszkodzony i opuszczony, dziś jest tylko zespołem ruin.


                  DZIEJE KOŚCIOŁA EWANGELICKIEGO w  NIWNICACH (Bartnikach)

    Dom Modlitw został zbudowany 24 VI 1742 r. z inicjatywy mieszkających w Bartnikach ewangelików, przy finansowym wparciu właściciela wsi hrabiego von Nostitz. Położony przy drodze (obok starego dworu), był drewnianą konstrukcją, wzniesioną na planie prostokąta z czterospadowym dachem. Wewnątrz posiadał drewniane empory i bogato rzeźbiony ołtarz. Uszkodzony w trakcie działań wojennych i nie remontowany stał się ruiną, którą rozebrano do funda-mentów.

 
 
                                          DZIEJE PAŁACU W NIWNICACH

    W  północnej części wsi zwanej wcześniej Nowym Lądem stoi pałac, którego dzieje sięgają XVII w. wówczas należał on do rodziny von Nostitz, posiadającej tu dwa folwarki (pałacowy i dworski). Nowy okres dla rezydencji nastąpił po zakupieniu pałacu przez hrabiego von Roder, który na początku XIX w. poddał go restauracji. Nadal jednak w wzniesionym na planie kwadratu budynku pozostawiono niewielki wewnętrzny dziedziniec. Później majątek miał wielu różnych właścicieli. wśród nich pod koniec XIX w. znalazł się książę niderlandzki (holenderski) Fryderyk, od którego pałac w 1883r. kupił Alfred von Wietersheim. w posiadaniu jego rodziny majątek pozostał do 1945r. Na początku XX w. pod kierunkiem architekta Engelhardta Gansel z Bolesławca przeprowadzono restaurację pałacu. Nie niszcząc wielu elementów wcześniejszej budowli, Gensel pozostawił rezydencję, jako murowaną, trójkondygnacyjną i założoną na planie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem. Ponadto pałac uzyskał dwa wejścia, główne - przednie i tylnie od strony parku. wnętrze natomiast wyposażono w szereg sal nakrytych sklepieniami kolebkowymi oraz występującymi na bocznych elewacjach balkonami. Na szczęście pałac uniknął zniszczenia podczas działań II wojny światowej (1939-1945), mimo przez kilka dni (II 1945 r.) trwała we wsi dramatyczna obrona wojsk niemieckich. Ostatecznie zwyciężyły wojska radzieckie. Ostatnia i głównie wewnętrzna przebudowa z lat powojennych wynikała z przekształcenia go w Szkołę Podstawową. Na zewnątrz przed głównym wejściem można dojrzeć pozostałości po murowanej i niewielkiej sadzawce, dziś położonej w otoczeniu ogródków działkowych. Z tyłu rezydencji rozciąga się park z rzadkimi i starymi okazami drzew oraz leżącym z dwóch stron stawem. Całość otaczał niegdyś niewysoki mur, którego pozostałości nadal są widoczne. W pobliżu pałacu zachowało się wiele starych budynków gospodarczych, których stan jest coraz gorszy.

 
                                          DZIEJE DWORU w NIWNICACH

    Dwór najprawdopodobniej wzniesiono go na przełomie XV i XVI w., przez rodzinę von Redern. wówczas to przypominał obronną rezydencję położoną na tym samym szlaku i kilka kilometrów dalej we wsi Radłówka. Dwór wzniesiono na planie prostokąta i wchodzono do niego po moście przerzuconym nad fosą obronną. Dziś pozostał tylko staw i podmokłe wgłębienia. wewnątrz, po prawej stronie była główna siedziba właścicieli, natomiast lewe i przeciwległe do wejścia skrzydła mieściły pomieszczenia gospodarcze. Była tu także piwnica i niewielki dziedziniec. w 1539 r. dwór sprzedano Radzie Miejskiej Lwówka, po czym wkrótce nabyła go rodzina XVI w. von Salza. To właśnie dzięki inicjatywie Mikołaja von Salza oraz pracom włoskich mistrzów rezydencja w Niwnicach zyskała nowy, renesansowy wygląd (1547 i 1579 r.). Dawne średniowieczne formy przebudowano lub dostosowano do nowych warunków. Stąd w otoczeniu dworu nadal pozostała fosa, która w czasach odrodzenia pełniła bardziej ozdobną, niż obronną funkcję. inny los spotkał jeden z wykuszy. Postanowiono rozebrać go, a ścianę zamurować wstawiając weń ozdobne okno. Jednak do dzisiaj w ścianie można zobaczyć trzy kamienne wsporniki podtrzymujące dawną „toaletę”. Z drugiej strony dworu stary wykusz po przebudowie pozostawiono. Po przejściu kamiennego mostku będącego dziś w ruinie, oczom wchodzących ukazy-wała się ściana z ozdobnym geometrycznym (kwadratowe płaszczyzny) sgraffito. Na ich szczytach tuż pod dachem rozciągał się fryz o roślinnej ornamentyce. Jednocześnie w głównej fasadzie umieszczono boniowany, ujęty w kwadratowe płaszczyzny kamienny portal  wejściowy, w którym widniała data 1547 oraz monogram IHS. Podobnie wykonano obramienia okienne. Dziś po sgraffito i obramieniach pozo-stały ledwo widoczne fragmenty, natomiast dachu, fryzu i portalu już nie ma. Znacznie lepiej wyglądają nieuszkodzone okna piwniczne z XVI-wiecznymi zdobionymi kratami. Ostatnią i  niewielką restaurację przeprowadzono w 2 połowie XIX w. wówczas zmieniono dach dworu i budynków gospodarczych, most oraz park. Obecny stan rezydencji wynika z uszkodzenia podczas działań wojennych w lutym 1945r. Po wojnie nieremontowany i od lat 60’tych nieużytkowany szybko stał się ruiną.

 Wykorzystano książki Szymona Wrzesińskiego:
ZAPOMNIANE MIEJSCA POWIATU LWÓWECKIEGO CZ.I - ZAMKI, DWORY i PAŁACE, Lwówek Śląski 2004;
ZAPOMNIANE MIEJSCA POWIATU LWÓWECKIEGO CZ.II – KOŚCIOŁY, KAPLICE i  KLASZTORY
, Lwówek Śląski 2005.

Aktualności

Strona 1 z 7  > >>